· Monika Ślusarczyk · Profilaktyka kobiet · 4 min read
Kobiety 40–49 lat — jakie badania profilaktyczne przysługują w NFZ
Kobiety między 40. a 50. rokiem życia zyskują dostęp do coraz więcej bezpłatnych badań profilaktycznych. Sprawdź, co Ci teraz przysługuje — i co zyska od 45. urodzin.
Dekada między 40. a 50. rokiem życia to czas, gdy lista bezpłatnych badań profilaktycznych w NFZ wyraźnie się wydłuża. Przy 40. urodzinach wchodzisz w grupę, której Polskie Towarzystwo Okulistyczne zaleca regularne badanie wzroku. Przy 45. urodzinach zaczyna Ci przysługiwać bezpłatna mammografia — jeden z największych programów onkologicznych NFZ. Poniżej wszystko, z czego możesz korzystać w tym przedziale wiekowym.
Test HPV-HR — badanie szyjki macicy w NFZ
Jeśli masz między 40 a 49 lat i nie robiłaś testu HPV-HR przez ostatnie pięć lat, możesz teraz skorzystać z bezpłatnego badania. Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy NFZ obejmuje kobiety w wieku 25–64 lata — test dostępny jest co 5 lat, bez skierowania, wystarczy dowód tożsamości.
Od 2026 roku test HPV-HR (test DNA wirusa brodawczaka ludzkiego o wysokim ryzyku onkogennym) jest badaniem głównym. Cytologia płynna (LBC) wykonywana jest wyłącznie jako badanie kontrolne po dodatnim wyniku HPV-HR — z tego samego materiału.
Zapisy przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP), aplikację mojeIKP lub bezpośrednio w placówce z umową NFZ.
Więcej o nowym standardzie badania: Test HPV-HR zamiast cytologii — program NFZ od 2026 roku.
Mammografia — od 45. urodzin
To jeden z przełomowych momentów tego przedziału wiekowego. Program Profilaktyki Raka Piersi NFZ obejmuje kobiety w wieku 45–74 lata — mammografia dostępna jest co 2 lata, bez skierowania. Warunek: brak mammografii profilaktycznej w ciągu ostatnich dwóch lat.
Jeśli masz 44 lata, czekasz jeszcze rok. Jeśli właśnie skończyłaś 45 lat — możesz się już zapisać samodzielnie. Kobiety po chirurgicznym leczeniu raka piersi w trakcie uzupełniającej hormonoterapii kwalifikują się do badania co dwanaście miesięcy.
Szczegółowe informacje: Mammografia po 45. roku życia — bezpłatne badanie ratujące życie.
Moje Zdrowie i ChUK — bilanse w POZ
Moje Zdrowie to bezpłatny bilans zdrowia dostępny dla każdej ubezpieczonej osoby od 20. roku życia. Lekarz POZ zleca morfologię, glukozę, lipidogram (cholesterol, trójglicerydy), TSH, kreatyninę i badanie ogólne moczu, a następnie omawia wyniki i układa indywidualny plan zdrowotny. Program realizowany cyklicznie.
ChUK (Program Profilaktyki Chorób Układu Krążenia) to osobny program dostępny dla osób w wieku 35–65 lat, realizowany co 5 lat w POZ — bez skierowania. Obejmuje ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego: ciśnienie tętnicze, BMI, lipidogram, glikemię.
Ważna zasada: jeśli w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy uczestniczyłaś w programie Moje Zdrowie albo masz rozpoznaną cukrzycę, przewlekłą chorobę nerek lub chorobę sercowo-naczyniową — ChUK w tym czasie Ci nie przysługuje. Programy uzupełniają się, nie nakładają.
Dermatolog — badanie znamion skórnych
Akademia Czerniaka i Polskie Towarzystwo Dermatologiczne zalecają badanie znamion z dermatoskopią raz w roku u każdej dorosłej osoby. Przy obciążeniu rodzinnym w kierunku czerniaka lub dużej liczbie znamion — kontrola co trzy do sześciu miesięcy.
Dermatolog w NFZ dostępny jest ze skierowaniem od lekarza POZ. Badanie nie jest programem populacyjnym NFZ, ale wchodzi w zakres standardowych zaleceń towarzystw dermatologicznych.
Okulista — ciśnienie wewnątrzgałkowe i profilaktyka jaskry
Polskie Towarzystwo Okulistyczne zaleca pierwsze badanie okulistyczne z pomiarem ciśnienia wewnątrzgałkowego i oceną dna oka po ukończeniu 40 lat, a następnie kontrolę co 2 lata. Osoby z cukrzycą, jaskrą w rodzinie lub nadciśnieniem tętniczym powinny pojawiać się na kontroli co roku.
Okulista w NFZ dostępny jest bez skierowania. Jaskra i AMD (zwyrodnienie plamki żółtej, ang. age-related macular degeneration) przez lata nie dają objawów — rutynowe badanie to jedyna metoda wczesnego wykrycia.
Jak się zapisać — krok po kroku
- Test HPV-HR i mammografia — przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub aplikację mojeIKP albo bezpośrednio w placówce z umową NFZ. Wystarczy dowód tożsamości, bez skierowania.
- Moje Zdrowie i ChUK — umów wizytę u lekarza POZ i powiedz, że chcesz skorzystać z bilansu zdrowia lub programu ChUK. Lekarz wypisuje skierowania na badania laboratoryjne.
- Dermatolog — poproś lekarza POZ o skierowanie.
- Okulista — bezpośrednio w gabinecie okulisty z umową NFZ, bez skierowania.
Podsumowanie
- Test HPV-HR — kobiety 25–64 lata, co 5 lat, bez skierowania
- Mammografia — kobiety 45–74 lata, co 2 lata, bez skierowania
- Moje Zdrowie — bilans w POZ (od 20. roku życia), cyklicznie
- ChUK — ocena ryzyka sercowo-naczyniowego (35–65 lat, co 5 lat), bez skierowania
- Dermatolog — badanie znamion (raz w roku), ze skierowaniem POZ
- Okulista — ciśnienie wewnątrzgałkowe (co 2 lata od 40. roku życia), bez skierowania
Pamiętaj: treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Jeśli zauważysz nową zmianę w piersi (guzek, wciągnięcie skóry, wyciek z brodawki), nieprawidłowe krwawienie między miesiączkami lub po menopauzie albo szybko powiększające się znamię — zgłoś się do lekarza POZ niezależnie od terminu najbliższego badania przesiewowego.
