Kolonoskopia profilaktyczna po 50. roku życia — krok po kroku

Rak jelita grubego to drugi pod względem śmiertelności nowotwór w Polsce — zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Co ważne, rozwija się powoli, latami, z niegroźnych początkowo polipów. To daje nam ogromną przewagę: jeśli wykryjemy polipy w czasie kolonoskopii, możemy je usunąć podczas tego samego badania — zanim staną się rakiem.

Czym jest kolonoskopia

To badanie endoskopowe, podczas którego lekarz wprowadza do jelita grubego giętki przewód z kamerą (kolonoskop). Cała procedura trwa zwykle 20–40 minut i pozwala obejrzeć całe jelito grube oraz końcowy odcinek jelita cienkiego.

W trakcie badania można:

• pobrać wycinki do badania histopatologicznego,
• od razu usunąć polipy (polipektomia),
• zatamować drobne krwawienia.

To diagnostyka i leczenie w jednym — dlatego kolonoskopia jest tak skuteczna w profilaktyce.

Komu i kiedy

Program Badań Profilaktycznych Jelita Grubego NFZ obejmuje:

• Osoby w wieku 50–65 lat — raz na 10 lat (jeśli wynik prawidłowy)
• Osoby 40–49 lat w grupie podwyższonego ryzyka (rak jelita grubego u rodzica lub rodzeństwa, zespoły dziedziczne) — wcześniej, na podstawie konsultacji

Badanie jest bezpłatne i bez skierowania. Wystarczy zgłosić się do ośrodka realizującego program — listę placówek w Warszawie znajdziesz w naszej wyszukiwarce.

Jak się przygotować

Przygotowanie to najtrudniejszy element kolonoskopii, ale od niego zależy jakość badania.

Tydzień przed:

• nie zażywaj leków zawierających żelazo,
• skonsultuj z lekarzem leki przeciwzakrzepowe i przeciwcukrzycowe.

3 dni przed:

• przejdź na dietę lekkostrawną, ubogoresztkową (bez pestek, ziaren, surowych warzyw i owoców, pełnoziarnistego pieczywa).

Dzień przed:

• ostatni stały posiłek do południa,
• po południu i wieczorem pij preparat oczyszczający jelito (przepisuje lekarz lub otrzymujesz w ośrodku) — najczęściej kilka litrów roztworu w kilku porcjach.

W dniu badania:

• na czczo (zwykle 6 godzin bez jedzenia i 2 godziny bez płynów),
• zabierz dowód osobisty i wcześniejsze wyniki badań,
• przewidź kogoś, kto Cię odbierze — jeśli badanie jest w znieczuleniu, nie możesz prowadzić.

Czy to boli

Kolonoskopia może być wykonywana:

• bez znieczulenia — uczucie napięcia, parcia, czasem bolesności (zwłaszcza przy zakrętach jelita),
• w sedacji (płytkie znieczulenie dożylne) — pacjent jest senny, nie odczuwa dyskomfortu,
• w znieczuleniu ogólnym — sen, brak świadomości badania.

W placówkach NFZ standardem jest sedacja na życzenie pacjenta (po konsultacji z anestezjologiem). Zapytaj o to umawiając się.

Co dalej

• Wynik prawidłowy — kolejne badanie za 10 lat.
• Usunięte małe polipy (do 5 mm, brak dysplazji) — kontrola za 5 lat.
• Większe lub liczne polipy — kontrola za 3 lata lub wcześniej, indywidualnie.
• Podejrzenie zmian nowotworowych — pilne skierowanie do onkologa.

Pamiętaj: treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Krew w stolcu, zmiana rytmu wypróżnień, niezamierzony spadek wagi to objawy, które wymagają pilnej konsultacji u lekarza POZ — niezależnie od wieku. Nie czekaj na termin badania przesiewowego.