· Monika Ślusarczyk · Bilanse zdrowia · 4 min read
Szczepienie przeciw COVID-19 dla dorosłych — zalecenia na sezon 2026/2027
Nowy sezon, nowa szczepionka dostosowana do podwariantu XFG. Kto powinien się zaszczepić, gdzie zrobić to bezpłatnie i jak często — przewodnik po aktualnych zaleceniach.
Szczepienie przeciw COVID-19 pozostaje aktualnym zaleceniem profilaktycznym — nie dla całej populacji, lecz dla wyraźnie określonych grup zwiększonego ryzyka. Wirus SARS-CoV-2 stale ewoluuje, dlatego co roku skład szczepionki jest aktualizowany pod dominujący podwariant — dokładnie tak jak w przypadku szczepionki przeciw grypie. W sezonie 2026/2027 dostępna jest szczepionka zaktualizowana do podwariantu XFG.
Co nowego w sezonie 2026/2027?
Według informacji Państwowego Zakładu Higieny, w bieżącym sezonie szczepienie realizowane jest szczepionką dostosowaną do podwariantu XFG. W Polsce dostępne są preparaty oparte na różnych technologiach: mRNA, wektorowej oraz rekombinowanych białek — każda przeszła regularne procedury oceny bezpieczeństwa i skuteczności przez europejskie organy regulacyjne.
Coroczna aktualizacja szczepionki wynika z monitorowania dominujących wariantów wirusa. Jesień i wczesna zima to zalecany okres szczepienia — pozwala uzyskać ochronę w szczycie sezonu infekcji dróg oddechowych.
Komu zalecane jest coroczne szczepienie?
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje grupy, dla których coroczne szczepienie jest rekomendowane. Według zaleceń WHO szczepienie jest priorytetowe dla:
- osób w wieku 75 lat i starszych,
- osób w wieku 60–74 lat z chorobami przewlekłymi: chorobami układu krążenia, cukrzycą, przewlekłymi chorobami płuc, nerek lub wątroby, chorobami neurologicznymi albo z osłabionym układem odpornościowym,
- kobiet w ciąży — w każdym trymestrze,
- pracowników ochrony zdrowia,
- mieszkańców domów opieki długoterminowej i podobnych placówek.
Osoby w wieku 60–74 lat bez chorób przewlekłych mogą podjąć decyzję po konsultacji z lekarzem POZ — WHO klasyfikuje tę grupę jako „do rozważenia”. Osoby poniżej 60. roku życia bez chorób współistniejących nie są objęte rekomendacją corocznego szczepienia.
Jak często szczepić się przeciw COVID-19?
Dla grup o najwyższym ryzyku WHO zaleca dwie dawki rocznie podawane w odstępie około sześciu miesięcy. Jedna dawka rocznie stanowi minimalny zalecany schemat dla osób z grup priorytetowych.
Odporność poszczepienna stopniowo maleje w ciągu kilku miesięcy po podaniu — to podstawowy powód, dla którego zalecenia przewidują coroczną stymulację odpowiedzi immunologicznej. Zasada jest analogiczna do szczepionki przeciw grypie, gdzie nowy sezon wiąże się z nowym składem preparatu i nową dawką.
Gdzie i jak zaszczepić się bezpłatnie?
W Polsce szczepienie przeciw COVID-19 jest bezpłatne dla wszystkich ubezpieczonych w NFZ. Nie jest wymagane e-skierowanie.
Zaszczepić się można w dwóch miejscach:
- poradnia POZ — u lekarza rodzinnego lub w gabinecie szczepień prowadzonym przez pielęgniarkę,
- apteka z umową NFZ — bez skierowania, po wcześniejszym umówieniu terminu.
Przed wizytą warto zadzwonić i potwierdzić dostępność szczepionki — zasoby w danym miejscu mogą być ograniczone w szczycie sezonu. Szczegółowy wykaz uprawnień i zasady szczepień w aptekach opisuje artykuł o szczepieniach dla dorosłych dostępnych w aptece.
Dlaczego warto się zaszczepić?
Globalne dane pokazują, że szczepionki przeciw COVID-19 pomogły zapobiec 20 milionom zgonów na świecie i blisko pół milionowi zgonów w Europie. Ochrona jest najsilniejsza przed ciężkim przebiegiem choroby, hospitalizacją i zgonem — szczególnie u osób starszych i z chorobami współistniejącymi.
Długotrwałe powikłania po COVID-19 mogą obejmować zaburzenia neurologiczne, osłabienie wydolności fizycznej czy problemy z koncentracją, wymagając niekiedy długotrwałej rehabilitacji. Szczepienie zmniejsza ryzyko zarówno ostrych, jak i przewlekłych konsekwencji zakażenia.
Jesień to dobry moment na profilaktykę — zarówno COVID-19, jak i grypy oraz innych chorób zakaźnych. Bezpłatne szczepienia dostępne dla seniorów 65+ w ramach NFZ opisuje artykuł o szczepieniach dla seniorów przeciw grypie, pneumokokom i półpaścowi.
Co zrobić, jeśli chorowałem na COVID-19?
Przebycie zakażenia nie wyklucza szczepienia — wręcz nie powinno być powodem do rezygnacji z niego. Zaleca się odczekanie do ustąpienia objawów i zakończenia okresu izolacji przed podaniem dawki. Dokładny harmonogram ustala lekarz POZ, uwzględniając indywidualny stan zdrowia.
⚠️ Ważne: Treści zawarte w tym artykule mają wyłącznie charakter edukacyjny i informacyjny — nie zastępują porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Decyzję o szczepieniu, szczególnie przy chorobach przewlekłych, stosowaniu leków immunosupresyjnych lub w ciąży, należy skonsultować z lekarzem POZ. Niepokojące objawy po szczepieniu — takie jak silna duszność, ból w klatce piersiowej, mrowienie lub drętwienie kończyn, wysokie bicie serca nieadekwatne do wysiłku lub utrata przytomności — wymagają niezwłocznego kontaktu z lekarzem lub wezwania pomocy medycznej (tel. 112 lub 999).
