Mężczyzna 60–74 lat — kompendium bezpłatnych badań profilaktycznych NFZ

Między 60. a 74. rokiem życia nakłada się na siebie kilka ważnych programów profilaktycznych NFZ — część z nich ma twarde granice wiekowe, po których dostęp się zamyka. Poniżej: co przysługuje mężczyźnie w tej grupie wiekowej, w jakiej kolejności zadbać o poszczególne badania i jak skorzystać z każdego z nich bez zbędnego chodzenia po skierowania.

Które programy NFZ dotyczą mężczyzny 60–74 lat — przegląd

W tej grupie wiekowej dostępnych jest kilka równoległych programów:

• Bilans Moje Zdrowie (POZ) — dla wszystkich ubezpieczonych od 20. roku życia
• Program ChUK — dla kobiet i mężczyzn 35–65 lat (ostatnia szansa: przed 66. urodzinami)
• Kolonoskopia profilaktyczna — dla kobiet i mężczyzn 50–65 lat (zamknięcie programu: po 65. urodzinach)
• LDCT w programie WWRP — dla długoletnich palaczy 55–74 lat (a od 50 lat z dodatkowym czynnikiem ryzyka)
• Okulista, dermatolog, stomatolog — wytyczne towarzystw, dostępne przez całe życie
• Szczepienia — grypa, pneumokoki, półpasiec — refundacja od 65. roku życia (zakres zależny od sytuacji zdrowotnej)

Każdy z tych programów ma osobne zasady zapisu. Poniżej szczegóły.

Kolonoskopia profilaktyczna — pilny priorytet przed 65. urodzinami

Program Badań Profilaktycznych Jelita Grubego NFZ obejmuje kobiety i mężczyzn w wieku 50–65 lat. Jako mężczyzna w tej grupie wiekowej kwalifikujesz się bez żadnych dodatkowych warunków. Po ukończeniu 65 lat dostęp do bezpłatnego badania w tym programie się zamyka — jeśli jeszcze nie korzystałeś, umów się jak najszybciej.

Badanie przysługuje raz na 10 lat przy prawidłowym wyniku i odbywa się bez skierowania — wystarczy zadzwonić do placówki z umową NFZ. Jedynym warunkiem jest brak kolonoskopii w ciągu ostatniej dekady.

Rak jelita grubego to drugi pod względem częstości nowotwór złośliwy u mężczyzn w Polsce, z około 18 tysięcy nowych przypadków rocznie. Kolonoskopia pozwala wykryć i od razu usunąć polipy, nim przekształcą się w raka. To jeden z niewielu przypadków w medycynie, gdy badanie profilaktyczne jest jednocześnie zabiegiem leczniczym.

Listę placówek realizujących program w Warszawie znajdziesz w naszej wyszukiwarce.

Bilans Moje Zdrowie z PSA — bez skierowania od POZ

Program Moje Zdrowie jest dostępny dla wszystkich ubezpieczonych od 20. roku życia — możesz się zapisać przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP), aplikację mojeIKP lub bezpośrednio w przychodni POZ.

Podstawowy pakiet laboratoryjny zawiera:

• lipidogram (cholesterol całkowity TC, LDL, HDL)
• kreatyninę z eGFR (ocena nerek)
• glukozę na czczo

Dla mężczyzn po 50. roku życia lekarz POZ może w ramach programu skierować na oznaczenie PSA całkowitego — dostępność zależy od wyniku wypełnionej ankiety i indywidualnej decyzji lekarza. Wynik PSA jest punktem wyjścia do rozmowy, na podstawie której lekarz zdecyduje o ewentualnym skierowaniu do urologa. Decyzję terapeutyczną zawsze podejmuje lekarz po badaniu i rozmowie z Tobą — PSA to wskazówka, nie diagnoza.

Po pobraniu krwi przychodnia POZ umawia wizytę podsumowującą, na której otrzymasz Indywidualny Plan Zdrowotny z konkretnymi zaleceniami i kalendarzem następnych badań.

Ważna zasada: Program Moje Zdrowie i ChUK (opisany poniżej) nie mogą być realizowane jednocześnie — między nimi musi minąć co najmniej 12 miesięcy.

ChUK — program sercowo-naczyniowy do 65. roku życia

Program Profilaktyki Chorób Układu Krążenia (ChUK) jest skierowany do kobiet i mężczyzn w wieku 35–65 lat, bez skierowania, co 5 lat. Dla mężczyzny, który zbliża się do 65. urodzin i nigdy nie korzystał z ChUK, to ostatni dzwonek.

Warunki kwalifikacji: brak rozpoznanej cukrzycy, przewlekłej choroby nerek, rodzinnej hipercholesterolemii ani chorób sercowo-naczyniowych. Osoby z takimi rozpoznaniami są już pod opieką specjalistyczną i ChUK ich nie dotyczy.

W ramach ChUK lekarz POZ ocenia ryzyko sercowo-naczyniowe (skala SCORE), mierzy ciśnienie, zleca lipidogram i glukozę. Jeśli ryzyko jest podwyższone — kieruje do dalszej diagnostyki.

LDCT w programie WWRP — badanie płuc dla długoletnich palaczy

Ogólnopolski Program Wczesnego Wykrywania Raka Płuca (WWRP) obejmuje kobiety i mężczyzn spełniających kryterium historii palenia, przy czym warunki zależą od wieku:

• wiek 55–74 lata: co najmniej 20 paczkolat palenia, aktywne palenie lub abstynencja nie dłuższa niż 15 lat
• wiek 50–54 lata: te same kryteria palenia + co najmniej 1 dodatkowy czynnik ryzyka (np. POChP, narażenie na azbest lub krzemionkę, wywiad onkologiczny)

Jeśli jesteś w przedziale 60–74 lat, którego dotyczy ten artykuł, obowiązuje Cię wyłącznie pierwszy wariant — dodatkowe czynniki ryzyka nie są Ci do niczego potrzebne.

Badanie — niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej (LDCT) — wykrywa zmiany w płucach, gdy są jeszcze małe i podatne na leczenie. Terminy kontrolnych badań zależą od kategorii wyniku i są ustalane indywidualnie przez lekarza prowadzącego w programie WWRP. Więcej o samym programie i co oznaczają kategorie wyników opisuje artykuł o LDCT.

Okulista, dermatolog, stomatolog — badania zalecane przez całe życie

Trzy specjalizacje, które nie mają górnych granic wiekowych:

Okulista — wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego (PTO) zalecają badanie okulistyczne co 2 lata dla dorosłych od 40. roku życia (co rok przy cukrzycy, jaskrze w rodzinie lub nadciśnieniu). W NFZ do specjalisty wymagane jest e-skierowanie od lekarza POZ.

Dermatolog — Akademia Czerniaka rekomenduje coroczny przegląd znamion dermatoskopem. Mężczyźni rzadziej wykonują to badanie niż kobiety, a czerniak u mężczyzn 60+ często pojawia się na tułowiu i głowie. Do dermatologa potrzebne skierowanie z POZ.

Stomatolog — pacjent.gov.pl potwierdza: bezpłatny przegląd stomatologiczny w NFZ przysługuje raz w roku wszystkim dorosłym, bez skierowania.

Szczepienia od 65. roku życia — co jest bezpłatne

Po 65. urodzinach otwiera się nowy zestaw szczepień — każde wymaga recepty od lekarza POZ. Zakres refundacji jest różny:

• Grypa — szczepionka w 100% refundowana dla ubezpieczonych od 65. roku życia, podawana raz w roku w sezonie jesienno-zimowym.
• Pneumokoki (jednorazowo) — bezpłatnie wyłącznie dla osób 65+ z rozpoznaną chorobą przewlekłą (recepta z kodem „S”).
• Półpasiec — szczepionka Shingrix — 2 dawki w odstępie 2–6 miesięcy, bezpłatnie wyłącznie dla osób 65+ z chorobą przewlekłą (recepta z kodem „S”). Szczegóły o tej szczepionce opisujemy w osobnym artykule.

Pamiętaj: treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Jeśli odczuwasz ból w klatce piersiowej, duszność, krew w stolcu lub moczu, nagłe zmiany na skórze lub niezamierzony spadek wagi — skontaktuj się ze swoim lekarzem POZ niezwłocznie, nie czekaj na termin badania przesiewowego.